روایت محیطی در آثار فرام‌سافتور؛ داستان‌گویی با سکوت و ویرانه‌ها

بخش عمده‌ای از جریان اصلی صنعت بازی‌های ویدیویی معاصر، برای پیشبرد پیرنگ همچنان بر الگوهای کلاسیک سینما تکیه دارد؛ صحنه‌های نمایشیِ میان‌پَرده، گفت‌وگوهای مستقیم و نشانه‌گذاری‌های واضح روی نقشه. در چنین ساختاری، بازیکن در لحظات کلیدی از عاملی فعال به تماشاگری منفعل تبدیل می‌شود. در نقطه مقابل، استودیوی ژاپنی فرام‌سافتور به رهبری و کارگردانی «هیده‌تاکا میازاکی»، تحولی بنیادین در داستان‌گویی در بازی‌های ویدیویی پایه‌گذاری کرده است. 

در مکتب فکری این استودیو، روایت محیطی به رکن بنیادین تولید معنا تبدیل می‌شود؛ شیوه‌ای که در آن بار اصلی داستان بر دوش هندسه فضا، بافت ویرانه‌ها، سکوت‌های هدفمند و زبان اشیا قرار می‌گیرد. 

در جهان آثاری چون مجموعه تحلیل بازی ارواح تاریک و شاهکار این استودیو یعنی تحلیل بازی حلقه کهن، رویدادهای اصلی تاریخی قرن‌ها پیش رخ داده‌اند. مخاطب در میانه سرزمینی پس از یک فاجعه بیدار می‌شود و باید مثل یک باستان‌شناس، تکه‌های تاریخ را از میان بقایای تمدن‌های نابودشده کشف کند. 

میازاکی در طراحی مرحله در بازی، به شکلی بنیادین از معماری گوتیک و دوران قرون وسطی بهره می‌گیرد تا پیوند میان فرم سازه‌ها و سرگذشت حاکمان را به تصویر بکشد. 

شهر آنور لوندو؛ کالبدشکافی شکوه در حال زوال

شهر افسانه‌ای «آنور لوندو» در بازی ارواح تاریک، نمونه‌ای بی‌نقص از نمایش اقتدار ایزدان در آستانه نابودی است. ستون‌های سربه‌فلک‌کشیده، طاق‌های نوک‌تیز و تالارهای مرمرین، حس ناچیزی انسان در برابر خدایان را القا می‌کنند. نور طلایی این شهر نشانه حیات نیست، بلکه نقابی فریبنده بر خورشید خاموش‌شده و تباهی عصری رهاشده است. تالارهای غبارگرفته و تخت‌های پادشاهی خالی، فرار و شکست حاکمان را بدون کلام بازگو می‌کنند. 

دژ استورم‌ویل؛ هندسه خشونت، نبرد و غصب قدرت 

در مقابل، دژ «استورم‌ویل» در بازی حلقه کهن ساختاری از جنس جنگ فرسایشی را نمایش می‌دهد؛ دیوارهایی با حفره‌های ناشی از منجنیق، داربست‌های لرزان و گذرگاه‌های تکه‌تکه. بازیکن ناچار است به جای درگاه‌های رسمی، از میان شکاف‌های فروریخته نفوذ کند؛ ساختاری که نشان می‌دهد حاکم آن یعنی «گادریک»، غاصبی درمانده و در هراس از شکست است. 

چگونه طراحی مرحله در بازی می‌تواند بدون دیالوگ قصه بگوید؟

با به‌کارگیری آسیب‌های ساختاری در معماری، ابعاد نامتقارن بناها و بافت فرسوده سنگ‌ها که رویدادهای گذشته را بازنمایی می‌کنند. 

روایت محیطی از طریق هماهنگی میان نشانه‌شناسی اشیا و فرم شنیداری تکمیل می‌شود: 

روایت پازلی و زبان اشیا چه نقشی در آثار استودیو فرام‌سافتور دارد؟

اطلاعات تاریخی را در قالب توصیف اشیا و چیدمان بقایا خرد می‌کند تا بازیکن با کنار هم چیدن آن‌ها، تاریخ پنهان جهان را شخصاً کشف کند. 

مقاله جدید

معماری وحشت در گیم

شیوه روایی در استودیو فرام‌سافتور پیوندی استوار با فلسفه اصالت وجود (اگزیستانسیالیسم) دارد: 

شکست‌های پی‌درپی و بازگشت‌های مداوم بازیکن، مانع درک قصه نیستند، بلکه خودِ بدنه روایت‌اند. رنجی که مخاطب برای غلبه بر موانع تحمل می‌کند، او را به درکی مشترک با شخصیت درون بازی می‌رساند و پیروزی نهایی، حسی اصیل از پالایش روانی می‌آفریند. 

چرخهِ مرگ و زایش

 پدیدارزشناسی فضا در خدمت تقویت روایت قرار می‌گیرد. در آثار میازاکی، بیهودگیِ تمسک به جاودانگی موج می‌زند. فرم بصری درختان خشکیده و موجودات ناقص‌الخلقه، استعاره‌ای از جامعه‌ای است که از جریان طبیعی زوال سر باز زده است.